Są miejsca, które podziwia się oczami. Są takie, które zapamiętuje się smakiem. A są takie, które doświadcza się wszystkimi zmysłami. Takim miejscem jest niewątpliwie Krynica Zdrój uzdrowisko, którego doświadcza się całym ciałem. To właśnie tutaj ciało budzą chłodne łyki wody mineralnej, nozdrza wypełnia zapach górskiego lasu, twarz ogrzewają promienie słońca, a uszy otulają dźwięki muzyki unoszącej się nad deptakiem.
Gdzie to jest?
Krynica-Zdrój to malownicze uzdrowisko położone w województwie małopolskim, w samym sercu Beskidu Sądeckiego. Miasto rozciąga się w urokliwej dolinie strumienia Kryniczanki, otoczone zalesionymi wzgórzami i górskimi szczytami, które nadają mu wyjątkowy klimat przez cały rok
Historia i tradycja uzdrowiska
Historia Krynicy Zdrój jako uzdrowiska zaczyna się w XVIII wieku, kiedy to tereny te były pod zaborem austriackim. Wtedy austriacki urzędnik Franz Stix von Sauningen przejął tutejsze grunta i zabezpieczył pierwsze źródło mineralne, dając impuls do rozwoju uzdrowiska. Wówczas zostały zlecone oficjalne badania składu krynickiej wody w wyniku czego okazało się, że jest ona bogata w unikalne szczawy. W 1806 powstała najstarsza krynicka pijalnia działająca obecnie pod nazwą Słotwinka. Rok później miasto otrzymuje status uzdrowiska. Kolejny rok to uruchomienie pierwszej rozlewni wód mineralnych. Galopujący rozwój uzdrowiska przypada na lata 1856–1858 i jest związany z dużym zaangażowaniem pracy prof. Józefa Dietla. Jego badania nad składem chemicznym wód pozwoliły sklasyfikować je jako wody o właściwościach leczniczych. W tym okresie została zmodernizowana infrastruktura uzdrowiskowa, powstały nowoczesne łazienki mineralne, wprowadzono po raz pierwszy w Polce zabiegi z użyciem borowiny leczniczej oraz zorganizowano stałą opiekę medyczną dla kuracjuszy. Te wszystkie działania uzupełniło wprowadzenie opłaty uzdrowiskowej, co pozwoliło na szybki rozwój bazy zabiegowej oraz rozwinięcie się bazy noclegowej.
W okresie międzywojennym Krynica stała się luksusowym kurortem odwiedzanym przez elitę polityczną i artystyczną.
Okres II wojny światowej Krynica-Zdrój przetrwała bez większych zniszczeń, prawdziwe trudności nadeszły wraz z jej zakończeniem. Wycofujący się Niemcy zabrali większość urządzeń i wyposażenia uzdrowiska. Dzieła zniszczenia dopełniły wkraczające oddziały Armii Czerwonej, pozostawiając kurort w opłakanym stanie. Przed Krynicą stanęło wówczas jedno z największych wyzwań w jej historii – odbudowa dawnej świetności.
Uzdrowisko miało to szczęście, że za sprawą zaangażowania i determinacji osób odpowiedzialnych za odbudowę Krynica-Zdrój stopniowo odzyskiwała swój dawny blask. Przywracano funkcjonowanie uzdrowiska, remontowano zniszczone obiekty, odnawiano pijalnie, sanatoria i pensjonaty, zainwestowano w rozwój a miasto ponownie zaczęło przyciągać kuracjuszy oraz turystów. W ostatnich latach mocno położono nacisk na działania proekologiczne związane z modernizacją sieci kanalizacji sanitarnej, uzdatnieniem ujęć wód, oczyszczalnią ścieków. Tego typu inwestycje pro-ekologiczne oraz rozbudowane działania marketingowe sprawiły, że Krynica wróciła na mapę najważniejszych polskich uzdrowisk, odzyskując swoją wyjątkową atmosferę i renomę.
Naturalne bogactwo Krynicy Zdroju
Największym skarbem Krynicy-Zdroju są jej wody lecznicze – szczawy, udostępnione przez 6 naturalnych źródeł i 19 odwiertów. Obecnie wody te można kosztować w czterech czynnych pijalniach wód:
1. Pijalnia Główna (wody: Słotwinka, Jan, Tadeusz, Zdrój Główny i Zuber) usytuowana w centrum krynickiego deptaka
2. Pijalnia Mieczysław (woda: Mieczysław) na deptaku w Starym Domu Zdrojowym
3. Pijalnia Jana (wody: Jan i Józef) pod dolną stacją kolejki terenowej na Górę Parkową
4. Pijalnia w Starych Łazienkach Mineralnych (wody: Słotwinka, Jan, Tadeusz, Zdrój Główny i Zuber) położona przy wylocie deptaka od ulicy Kraszewskiego.
Kryniczanka pochodzi ze źródła „Zdrój Główny” bijącego z głębi ziemi przed Pijalnią Główną w Krynicy-Zdroju. Woda zawiera niezbędną dla organizmu ilość magnezu dzięki czemu łagodzi stany stresowe i nadmierną pobudliwość. Działa przeciwzapalnie i przeciwuczuleniowo. Dzięki bardzo dużej zawartości wapnia wzmacnia układ kostny.
Jan to naturalna woda lecznicza – bardzo moczopędna, idealna w leczeniu kamicy nerkowej, stosowana również w leczeniu innych schorzeń nerek i dróg moczowych oraz miażdżycy i cukrzycy (w połączeniu z wodą Zuber), gdyż wydatnie obniża poziom cholesterolu i cukru.
Józef ma działanie moczopędne, słabo żółciopędne, lecznicze w niedokrwistości, ogólnie wzmacniające.
Zuber to unikalna woda lecznicza w skali europejskiej o bardzo dużej mineralizacji – leczy choroby wrzodowe żołądka i dwunastnicy, wątrobę i drogi żółciowe, zwalcza nadkwasotę, obniża poziom cukru i cholesterolu we krwi.
Słotwinka szczawa jest skuteczna w leczeniu przewlekłych nieżytów przewodu pokarmowego, chorób z niedoboru magnezu, chorób neurologicznych. Pomaga usuwać metale ciężkie z organizmu, działa przeciwalergicznie
Mieczysław – zalecana w nieżytach żołądka, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, po resekcji żołądka.
Tadeusz stosowany jest w leczeniu schorzeń układu krwiotwórczego, przy rekonwalescencji po chorobach zakaźnych, w niedokrwistościach oraz w schorzeniach nieżytowych jelit.
Bezpłatnie wody można spróbować ze Źródełka Miłości na szczycie Góry Parkowej, Bocianówki na Polanie Michasiowej, ujęcia Ciurkacz na ulicy Pułaskiego oraz Źródła Słonecznego nad dworcem PKP.
Informacje o miejscach występowania i składzie wód wprost zaczerpnięte z strony pod adresem: https://www.krynica-zdroj.pl/pl/559/0/wody-mineralne.html uzupełnione zdjęciami autora.
Wody mineralne jak obficie występujące na tych terenach Borowina wykorzystywana do zabiegów w tym uroczym kurorcie jest kluczowym elementem lokalnego procesu jest mieszanie gotowego, rozdrobnionego koncentratu borowinowego z krynickimi wodami mineralnymi bezpośrednio przed zabiegiem, co nadaje mu unikalne, uzdrowiskowe właściwości.
Zabiegi i terapie
Krynica-Zdrój oferuje szeroką gamę zabiegów opartych na swoich naturalnych zasobach leczniczych. Kuracjusze mogą korzystać z kuracji pitnych, kąpieli mineralnych o bogatym składzie oraz zabiegów borowinowych wykorzystujących wyjątkowe właściwości leczniczego torfu. Połączenie borowiny z krynickimi wodami mineralnymi, przygotowywanymi bezpośrednio przed zabiegiem, nadaje terapiom unikalny charakter i wzmacnia ich uzdrowiskowe działanie.
Ponadto Krynica-Zdrój może pochwalić się doskonale rozwiniętą infrastrukturą rehabilitacyjną. Nowoczesne zaplecze zabiegowe oraz szeroka oferta fizjoterapii i rehabilitacji wspierają powrót do sprawności, szczególnie w przypadku schorzeń układu ruchu. Dzięki połączeniu leczniczych tradycji z nowoczesnymi metodami terapii uzdrowisko od lat pomaga kuracjuszom odzyskiwać zdrowie i lepszą jakość życia.
Atrakcje Krynicy-Zdroju czyli spacerem po okolicy
Krynica-Zdrój to miejsce, gdzie każdy znajdzie coś dla siebie. Miłośnicy historii mogą odkrywać ślady dawnego uzdrowiska, osoby szukające spokoju odnajdą tu ciszę i kontakt z naturą, a aktywni kuracjusze liczne szlaki oraz górskie atrakcje. Spacerując po okolicy, można połączyć relaks, piękne widoki i wyjątkową atmosferę tej przestrzeni.
Pijalnie wód
Pijalnie wód mineralnych od lat są symbolem Krynicy-Zdroju i miejscem codziennych rytuałów kuracjuszy. Ich architektura tworzy wyjątkową atmosferę połączenia historii z nowoczesnością, stylowych detali po przestronne wnętrza, które zachęcają do delektowania się leczniczymi wodami. Charakterystyczne formy budynków, przeszklone przestrzenie oraz harmonijne połączenie z otaczającą zielenią sprawiają, że pijalnie nie są jedynie miejscem wykonywania zabiegów, ale również ważnym elementem krajobrazu uzdrowiska.
Wieża Widokowa w Słotwinach
To miejsce, które zachwyca o każdej porze roku – latem urzeka soczystą zielenią, jesienią mieni się kolorami liści, zimą oferuje bajkowe, ośnieżone krajobrazy, a wiosną pozwala obserwować budzącą się do życia przyrodę. Wieża znajduje się przy ul. Słotwińskiej 51A i ma około 50 metrów wysokości, jej architektura świetnie wkomponowała się w krajobraz Beskidu Sądeckiego. Spacer malowniczą ścieżką w koronach drzew, która liczy blisko kilometr długości pozwala na bliski kontakt z naturą a tablice informacyjne pozwalają pogłębić wiedzę o lokalnej przyrodzie i spojrzeć na beskidzkie lasy z zupełnie innej perspektywy. Po spacerze można złapać oddech w tężni, zrelaksować się i wsłuchać w odgłosy spływającej wody.
Park Słotwiński
W północnej części Krynicy znajduje się odnowiony Park Słotwiński – idealne miejsce na spokojny spacer i odpoczynek. Można tu zobaczyć najstarszy zachowany budynek uzdrowiskowy w mieście – zabytkową Pijalnię „Słotwinka”, a także dawny pawilon orkiestry, który obecnie został zaadaptowany na restaurację. Spacerując parkowymi alejkami, warto zatrzymać się przy tężni solankowej, aby zaczerpnąć zdrowego, bogatego w minerały powietrza i nacieszyć się bliskością natury.
Jaworzyna krynicka
Dla osób bardziej zaawansowanych w turystyce górskiej Krynica-Zdrój oferuje możliwość zdobycia Jaworzyny Krynickiej – najwyższego szczytu Pasma Jaworzyny, wznoszącego się na wysokość 1114 m n.p.m. To miejsce od lat przyciąga zarówno miłośników pieszych wędrówek, jak i narciarzy, którzy zimą korzystają z doskonale przygotowanych tras zjazdowych.
Osoby, które wolą mniej wymagające formy aktywności lub chcą po prostu podziwiać górskie krajobrazy, mogą wygodnie dostać się na szczyt nowoczesną koleją gondolową. Już podczas przejazdu rozciągają się malownicze widoki na Beskid Sądecki, a na szczycie czekają liczne szlaki turystyczne, punkty gastronomiczne oraz platforma widokowa, z której można podziwiać panoramę okolicznych gór.
Góra Parkowa
Jest to wzniesienie o wysokości 741 m n.p.m., położone w samym centrum Krynicy-Zdroju. Góra Parkowa pełni jednocześnie funkcję Parku Zdrojowego dzięki starannie zagospodarowanej przestrzeni, która od ponad dwóch stuleci sprzyja wypoczynkowi i spacerom.
Założony w 1810 roku park do dziś zachował swój historyczny układ alejek spacerowych, prowadzących przez zacienione, leśne tereny. Na odwiedzających czekają liczne miejsca odpoczynku – malownicze stawy, zabytkowe altany oraz miejsce zadumy przy figurze Najświętszej Maryi Panny – Królowej Krynickich Zdrojów. Spacer można urozmaicić odwiedzeniem Michasiowej Polany, gdzie znajduje się Bocianie Źródełko, z którego wypływa naturalna woda.
Sam szczyt Góry Parkowej stanowi doskonały punkt widokowy, z którego rozciąga się panorama Krynicy-Zdroju oraz otaczających ją pasm Beskidu Sądeckiego. Znajdują się tam tarasy widokowe, restauracja oraz liczne atrakcje rekreacyjne dla całych rodzin. Na szczyt można dotrzeć pieszo malowniczymi alejkami lub skorzystać z zabytkowej kolei linowo-terenowej, która od 1937 roku jest jedną z najbardziej charakterystycznych atrakcji miasta.
Bulwary Dietla
To malownicza promenada biegnąca wzdłuż potoku Kryniczanka, stanowiąca jedno z najprzyjemniejszych miejsc spacerowych w Krynicy-Zdroju. Szum płynącej wody, otaczająca zieleń oraz spokojna atmosfera sprzyjają wypoczynkowi i pozwalają na chwilę wytchnienia.
Spacerując bulwarami, można podziwiać liczne zabytkowe wille i pensjonaty, które od ponad stu lat tworzą niepowtarzalny charakter uzdrowiska. Każdy z tych budynków skrywa własną historię – opowiada o dawnych kuracjuszach, wybitnych gościach oraz rozkwicie Krynicy jako jednego z najważniejszych europejskich kurortów. To miejsce, w którym architektura, historia i piękno przyrody tworzą wyjątkową przestrzeń zachęcającą do spokojnego odkrywania uroków miasta.
Deptak
Deptak to tętniące życiem serce Krynicy-Zdroju – miejsce spotkań, spacerów oraz wydarzeń kulturalnych, które od lat stanowi wizytówkę uzdrowiska. To właśnie tutaj koncentruje się życie kurortu, a zabytkowa architektura harmonijnie współgra z zielenią i wyjątkową atmosferą miasta.
Spacerując po deptaku warto odwiedzić Główną Pijalnię, gdzie można skosztować słynnych krynickich wód mineralnych, podziwiając jednocześnie egzotyczną roślinność znajdującą się w palmiarni. Miłośnicy muzyki z pewnością docenią znajdującą się w tym samym obiekcie salę koncertową, w której przez cały rok odbywają się koncerty i wydarzenia artystyczne.
Przechadzając się po deptaku, warto zatrzymać się i przyjrzeć zabytkowym Starym Łazienkom Mineralnym oraz porównać architekturę Starego oraz nowego Domu Zdrojowego, które to obiekty od lat związane są z historią krynickiego uzdrowiska.
Latem deptak nabiera wyjątkowego charakteru. Liczne kawiarnie i restauracje zapraszają do odpoczynku przy regionalnych przysmakach lub filiżance aromatycznej kawy, a centralnym punktem letnich dni staje się zabytkowa Muszla Koncertowa. To właśnie tutaj odbywają się koncerty orkiestr zdrojowych, recitale oraz występy artystyczne, które od pokoleń są nieodłącznym elementem letniego życia uzdrowiska. Spacer wśród zabytkowych budynków, dźwięków muzyki i szumu fontann pozwala poczuć niepowtarzalny klimat Krynicy-Zdroju i zrozumieć, dlaczego od ponad dwustu lat przyciąga ona kuracjuszy i turystów z całego świata.
Muzea w Krynicy-Zdroju
Zdrój to nie tylko górskie szlaki i uzdrowiskowy klimat, ale również ciekawe muzea, które pozwalają lepiej poznać historię miasta, regionu i jego wyjątkowych postaci. Wśród nich szczególnie warto odwiedzić Muzeum Nikifora, Muzeum Zabawek oraz Muzeum Turystyki Górskiej.
Muzeum Nikifora
Muzeum poświęcone słynnemu malarzowi prymitywiście Nikiforowi mieści się w zabytkowej willi „Romanówka” przy Bulwarach Dietla. W środku można zobaczyć jego oryginalne akwarele, rysunki oraz pamiątki związane z życiem artysty. Ekspozycja pozwala poznać wyjątkowy styl Nikifora i jego spojrzenie na Krynicę oraz świat.
Muzeum Zabawek
To miejsce, które zachwyca zarówno dzieci, jak i dorosłych. W Muzeum Zabawek zgromadzono bogatą kolekcję eksponatów z różnych epok, co pozwala odbyć sentymentalną podróż do świata dzieciństwa i zobaczyć, jak zmieniała się zabawa na przestrzeni lat.
Muzeum Turystyki Górskiej
Zlokalizowane przy na wzniesieniu Jaworzyny Krynickiej przedstawia rozwój turystyki w Beskidzie Sądeckim. Można tu zobaczyć stare mapy, sprzęt turystyczny, pamiątki z wypraw oraz ekspozycje związane z historią szlaków i schronisk górskich. To miejsce szczególnie interesujące dla miłośników gór i historii regionu.
Cerkwie łemkowskie
Szlak cerkwi łemkowskich w Krynicy i okolicach prowadzi przez zabytkowe świątynie będące świadectwem kultury i tradycji Łemków. Zwiedzanie tego szlaku pozwala podziwiać wyjątkową architekturę drewnianą oraz poznać historię regionu Beskidu Sądeckiego. Warto sobie zarezerwować cały dzień ponieważ trasa ta obejmuje Krynicę ale również jej okolice.
Co warto przywieźć z Krynicy?
Najlepsze pamiątki z Krynicy to takie, które łączą smak, zdrowie i lokalny charakter – od wód mineralnych, przez regionalne jedzenie, po rękodzieło i sztukę. Dzięki nim łatwo wrócić wspomnieniami do górskiego klimatu uzdrowiska. Najczęściej wybierane są:
- Wody mineralne
- Regionalne produkty spożywcze :
- miody z Beskidu Sądeckiego,
- sery góralskie (np. oscypki i ich regionalne odmiany),
- konfitury i syropy z leśnych owoców (maliny, borówki, czarny bez),
- herbaty ziołowe z górskich zbiorów.
- Rękodzieło i pamiątki regionalne
- drewniane figurki i rzeźby góralskie,
- hafty i tekstylia ludowe,
- ceramika regionalna,
- pamiątki związane z Nikiforem (obrazy, reprodukcje, grafiki).
Podsumowanie
Krynica-Zdrój to jedno z najbardziej znanych polskich uzdrowisk, które łączy walory zdrowotne, przyrodnicze i turystyczne w spójną całość. Oferuje zarówno aktywny wypoczynek w górach, jak i spokojne spacery po klimatycznym centrum uzdrowiska. Zarówno kuracjusze, jak i turyści znajdą tu coś dla siebie. Można śmiało powiedzieć, że Krynica-Zdrój łączy pokolenia – poprzez swoją historię, współczesny rozwój oraz wyjątkowe walory naturalne.
